
Ibadah yang paling utama dalam Islam adalah sholat. Tidak salah
jika sholat adalah tiangnya agama. Karena itu, sholat wajib bagi semua muslim,
bahkan dalam keadaan apapun dan dimanapun seorang muslim masih dikenai
kewajiban sholat. Ibadah sholat merupakan ibadah yang terikat oleh ruang dan
waktu. Setiap daerah mempunyai selisih waktu sholat dengan daerah yang lainnya.
Oleh karenanya, markaz atau tempat merupakan aspek yang sangat penting dalam
penentuan awal waktu solat.
Terdapat berbagai macam metode perhitungan waktu solat yang ada
dalam kajian ilmu falak, salah satunya adalah metode dalam kitab Tibyan
al-Miqoot. Dalam kitab tersebut instrumen falak yang digunakan adalah
kwadran atau rubu’ mujayyab.
Langkah yang dilakukan untuk menghitung awal waktu solat adalah
mempersiapkan data darojatus Syams, mail awal, bu’dul qutr dan aslul
mutlaq.
Darojatus Syams
Pada tanggal 17 juni dengan tafawut pada bulan Juni 9 yaitu 17+9 =
26 jauza’ Syimali.
Mail Awal
|
Harokat
|
Qous
|
Jaib
|
||
|
Derajat
|
Menit
|
Derajat
|
Menit
|
|
|
Juni
|
17
|
|
|
|
|
Tafawut
|
9
|
|
|
|
|
Darajat Syams
|
26
|
|
|
|
|
|
|
|
23
|
52
|
|
Mail Awal
|
23
|
23
|
|
|
Derajat Syams
pada tanggal 17 Juni adalah 26 derajat jauza’ syimali, jika dihitung dari awal qous
26 jauza’ sama dengan 86. Maka mail awal adalah sin Mail a’dzom
dikali dengan sin mail awal. Yaitu,
sin mail
awal : jaib Mail a’dzom x sin qous derajat syams
: 23˚ 52’ x
sin 86˚
Mail awal : 23˚ 23’
‘ardul
Balad
‘Ardl Balad Bojonegoro adalah 7 derajat 16 menit LS. Data
‘ardl balad diambil dari tabel dalam kitab tibyanul miqat.
Bu’dul Quthr
|
Harokat
|
Qous
|
Jaib
|
||
|
Derajat
|
Menit
|
Derajat
|
Menit
|
|
|
Bojonegoro
|
07
|
16
|
|
|
|
Jaib
Talun
|
|
|
07
|
35
|
|
Mail
Awal
|
23
|
23
|
|
|
|
Bu’dul Quthr
|
|
|
03
|
01
|
Jaib
Bojonegoro : sin ‘ardul balad
Bojonegoro x 60
Bu’dul Quthr : sin mail awal x jaib Bojonegoro
: sin 23˚ 23’
x 07˚ 37’
: 03˚ 01’
Ashl Muthlaq
|
Harokat
|
Qous
|
Jaib
|
||
|
Derajat
|
Menit
|
Derajat
|
Menit
|
|
|
Kaidah
|
90
|
|
|
|
|
Bojonegoro
|
7
|
16
|
(-)
|
|
|
Tamam
Ardl Balad
|
82
|
44
|
|
|
|
Jaib
Tamam Ardl
|
|
|
59
|
31
|
|
Kaidah
|
90
|
|
|
|
|
Mail
Awal
|
23
|
23
|
(-)
|
|
|
Tamam
Mail Awal
|
66
|
37
|
|
|
|
Ashl Muthlaq
|
|
|
54
|
38
|
Jaib Ashl
Muthlaq : sin tamam mail
awal x tamam ardul balad
: sin 66˚ 37’ x 59˚ 31’
Ashl Muthlaq :
54˚ 38’
Nishf Fudhlah
|
Harokat
|
Qous
|
Jaib
|
||
|
Derajat
|
Menit
|
Derajat
|
Menit
|
|
|
Ashl
Muthlaq
|
|
|
54
|
38
|
|
Bu’dul
Quthr
|
|
|
03
|
01
|
|
Nishful Fudhlah
|
03
|
10
|
|
|
Sin Qous Nishf
Fudhlah : Bu’dul Quthr
/ Ashl Muthlaq
: 03˚ 01’ / 54˚ 38’
Qous Nishf
Fudhlah : 03˚10’
Ghayah Irtifa’
|
Harokat
|
Derajat
|
Menit
|
|
Kaidah
|
90
|
|
|
Lintang Bojonegoro
|
7
|
16
|
|
Tamam ‘Ardl Balad
|
82
|
44
|
|
Mail Awal (Syimali)
|
23
|
23
|
|
Ghayah Irtifa’
|
59
|
21
|
Ghayah Irtifa’ : tamam ‘ardl balad – mail
awal
: 82˚ 44’ -
23˚ 23’
: 59˚ 21’
Data-Data yang
Dibutuhkan untuk Menghitung Waktu Shalat
|
Variabel
|
Qaus
|
Jaib
|
||
|
Derajat
|
Menit
|
Derajat
|
Menit
|
|
|
17 Juni
|
17
|
|
|
|
|
Tafawut
|
09
|
|
(+)
|
|
|
Derajat Syams
|
26
|
Jauza’ Syimali
|
||
|
Kaidah
|
|
|
23
|
52
|
|
Mail Awal
|
23
|
23
|
Syimali
|
|
|
Bu’du Quthr
|
|
|
03
|
01
|
|
Ashl Muthlaq
|
|
|
54
|
38
|
|
Nishful Fudhlah
|
03
|
10
|
|
|
Perhitungan
Waktu Maghrib
|
Harokat
|
Jam
|
Menit
|
Detik
|
|
Nishf Fudhlah
|
03
|
10
|
|
|
Kaidah
|
00
|
04
|
(x)
|
|
Sa’ah Nishf Fudhlah
|
|
12
|
40
|
|
Sa’ah
|
06
|
(-)
|
|
|
Sisa
|
05
|
47
|
20
|
|
Daqaiq Tamkiniyah
|
|
03
|
30
|
|
Ihtiyat
|
(+)
|
05
|
00
|
|
Waktu Maghrib
|
05
|
55
|
50
|
Perhitungan
Waktu Terbit
|
Harokat
|
Jam
|
Menit
|
Detik
|
|
Sa’ah
|
06
|
|
|
|
Sa’ah Nishf Fudhlah
|
(+)
|
12
|
40
|
|
Jumlah
|
06
|
12
|
40
|
|
Daqaiq Tamkiniyah
|
(-)
|
03
|
30
|
|
Sisa
|
06
|
09
|
10
|
|
Ihtiyat
|
(+)
|
05
|
|
|
Waktu Terbit
|
06
|
14
|
10
|
Perhitungan
Waktu Isya’
|
Harokat
|
Qous
|
Jaib
|
||
|
Derajat
|
Menit
|
Derajat
|
Menit
|
|
|
Irtifa’
|
17
|
|
|
|
|
Jaib Irtifa’
|
|
|
17
|
33
|
|
Bu’dul Quthr
|
|
(-)
|
03
|
01
|
|
Ashl Mu’addal
|
|
|
14
|
32
|
|
Ashl Muthlaq
|
|
|
54
|
38
|
|
Hasil
|
15
|
26
|
|
|
|
Kaidah
|
00
|
04
|
(x)
|
|
|
Hasil
|
Jam
|
Menit
|
|
|
|
01
|
02
|
|
|
|
|
Sa’ah
|
06
|
|
|
|
|
Ihtiyath
|
|
05
|
(+)
|
|
|
Waktu Isya’
|
07
|
07
|
|
|
Perhitungan
Waktu Shubuh
|
Harokat
|
Qous
|
Jaib
|
||
|
Derajat
|
Menit
|
Derajat
|
Menit
|
|
|
Irtifa’
|
19
|
|
|
|
|
Jaib Irtifa’
|
|
|
19
|
32
|
|
Bu’dul Quthr
|
|
(-)
|
03
|
01
|
|
Ashl Mu’addal
|
|
|
16
|
31
|
|
Ashl Muthlaq
|
|
|
54
|
38
|
|
Hasil
|
72
|
24
|
|
|
|
Kaidah
|
|
04
|
(x)
|
|
|
Hasil
|
Jam
|
Menit
|
|
|
|
04
|
50
|
|
|
|
|
Ihtiyath
|
|
05
|
(+)
|
|
|
Waktu Shubuh
|
04
|
55
|
|
|
Perhitungan Waktu
Imsak
|
Harokat
|
Jam
|
Menit
|
Detik
|
|
Waktu Subuh
|
04
|
55
|
|
|
Kaidah
|
(-)
|
05
|
|
|
Waktu Imsak
|
04
|
50
|
|
Perhitungan
Waktu Dhuha
|
Harokat
|
Qous
|
Jaib
|
||
|
Derajat
|
Menit
|
Derajat
|
Menit
|
|
|
Irtifa’
|
04
|
30
|
|
|
|
Jaib Irtifa’
|
|
|
04
|
43
|
|
Bu’dul Quthr
|
|
(+)
|
03
|
01
|
|
Ashl Mu’addal
|
|
|
07
|
44
|
|
Ashl Muthlaq
|
|
|
54
|
38
|
|
Hasil
|
08
|
8
|
|
|
|
Kaidah
|
00
|
04
|
(x)
|
|
|
Hasil
|
Jam
|
Menit
|
|
|
|
00
|
33
|
|
|
|
|
Kaidah jam
|
06
|
|
(+)
|
|
|
Ihtiyath
|
|
05
|
(+)
|
|
|
Waktu Dhuha
|
06
|
38
|
|
|
Perhitungan
Waktu Ashar
|
Harokat
|
Qous
|
Jaib
|
||
|
Derajat
|
Menit
|
Derajat
|
Menit
|
|
|
Ghoyah Irtifa’
|
59
|
21
|
|
|
|
Bayangan
|
|
|
4
|
|
|
Qamatul Aqdam
|
|
|
7
|
(+)
|
|
Bayangan Asar
|
|
|
11
|
|
|
Tinggi Asar
|
32
|
28
|
|
|
|
Jaib Irtifa’
|
|
|
32
|
12
|
|
Bu’dul Quthr
|
|
(+)
|
03
|
01
|
|
Ashl Mu’addal
|
|
|
35
|
13
|
|
Ashl Muthlaq
|
|
|
54
|
38
|
|
Hasil
|
49
|
52
|
|
|
|
Kaidah
|
|
04
|
(x)
|
|
|
Hasil
|
Jam
|
Menit
|
|
|
|
3
|
19
|
|
|
|
|
Ihtiyath
|
|
05
|
(+)
|
|
|
Waktu Asar
|
3
|
24
|
|
|
Waktu Shalat
Dzuhur
Waktu dzuhur
yaitu pada jam 12:00 waktu istiwa’.
KESIMPULAN
Berdasarkan
perhitungan di atas, maka dapat disimpulkan bahwa waktu shalat untuk daerah
Bojonegoro adalah sebagaimana berikut:
|
Markaz: Bojonegoro 7˚ 16’ LS
|
||
|
Tanggal: 17 Juni
|
||
|
No.
|
Data
|
Waktu
|
|
1.
|
Waktu Shalat Dzuhur
|
12:04
|
|
2.
|
Waktu Shalat Ashar
|
03:24
|
|
3.
|
Waktu Shalat Maghrib
|
05:55:50
|
|
4.
|
Waktu Shalat Isya’
|
07:07
|
|
5.
|
Waktu Shalat Shubuh
|
04:55
|
|
6.
|
Waktu Imsak
|
04:50
|
|
7.
|
Waktu Terbit
|
06:14:10
|
|
8.
|
Waktu Shalat Dhuha
|
06:38
|
|
Dengan ketentuan waktu shalat berdasarkan
jam istiwa’
|
||